Sahneden çekilişinin üzerinden yarım asır geçti; buna rağmen bir opera tartışması açıldığında ilk anılan isim değişmiyor. Maria Callas, 2 Aralık 1923’te New York’ta Yunan göçmeni bir ailenin kızı olarak doğdu, 16 Eylül 1977’de Paris’te 53 yaşında öldü. Arada kalan yıllara opera tarihinin en büyük efsanesi sığdı. Pablo Larrain’in Angelina Jolie’li “Maria” filmi, bu hikayeyi yeni bir kuşağın gündemine taşıdı.
Atina’da yetişen ses
Callas’ın sesi Amerika’da değil Atina’da inşa edildi. Ailesiyle 13 yaşında Yunanistan’a dönen genç Maria, Atina Konservatuvarı’nda İspanyol soprano Elvira de Hidalgo’nun öğrencisi oldu; ilk profesyonel sahnesine de savaş yıllarının Atina’sında çıktı. Sonrası İtalya, La Scala ve dünya turneleri: Norma, Tosca ve Traviata yorumlarıyla “La Divina” unvanını aldı. Ses tekniği kadar sahnedeki oyunculuğu da ölçü haline geldi; bugün bile sopranolar Callas kayıtlarıyla karşılaştırılarak dinleniyor.
Epidauros geceleri: memlekete dönüş
Kariyerinin Yunanistan’la buluştuğu zirve, antik Epidauros tiyatrosuydu. Ağustos 1960’ta Bellini’nin Norma’sıyla bu sahnede ilk kez opera sahnelendi; ertesi yıl, 6 Ağustos 1961’de Cherubini’nin Medea’sıyla döndüğünde tiyatroyu 17 bin seyirci doldurmuştu. O geceler bugün de Yunan kültür tarihinin fotoğraf albümünde ayrı bir sayfa. Epidauros sahnesinin bu yazki programını antik tiyatroda opera yazımızda anlatmıştık; festival, Callas’ın mirasını her yaz yeniden sahneye çağırıyor.
Onassis, Paris ve erken final
Magazin tarihinin en çok yazılan ilişkilerinden biri de bu hikayenin parçası: Callas ile armatör Aristotle Onassis’in dokuz yıllık birlikteliği, biyografilerin ortak anlatımına göre 1959 yazında Christina yatının Churchill’in de konuk olduğu ve İstanbul’a da uğrayan gezisinde başladı; Onassis’in Jacqueline Kennedy ile evlenmesiyle bitti. Ses sorunlarının gölgesinde sahneden erken çekilen Callas, son yıllarını Paris’te büyük ölçüde yalnız geçirdi. 1977’deki ölümünün ardından külleri, vasiyetine uygun biçimde Ege denizine serpildi.
Efsane neden hala büyüyor
Cevap kayıtlarda: Callas’ın stüdyo ve konser kayıtları hiç katalogdan düşmedi, her yeni remaster yeni dinleyici buldu. 2023’teki 100. doğum yılı Atina’da müze ve konser takvimiyle kutlandı; şehirde onun adına açılan müze, sahne kostümlerinden mektuplara uzanan bir arşivi kalıcı olarak sergiliyor. 2024 Venedik Film Festivali’nde prömiyer yapan “Maria” ise Jolie’nin performansıyla övgü topladı ve filmin ardından Callas kayıtlarının dinlenmesi yeniden tırmandı. Yüzyılın sesi unvanı, yarım asırlık mesafeye rağmen el değiştirmiş değil.
